 |
|
MEHMET NEDM ASLAN/LONDRA
Sabanc Üniversitesi öretim üyesi Prof. Aye Kadolu, Türkiye laikliinin Cumhuriyet seçkinlerinin bir projesi olduunu ve dini kontrol altnda tutarak tepeden bir modernleme amac güttüünü söyledi.
“LAKLK SADIK BR DN STYOR”
Ayn zamanda Oxford Üniversitesi'nde misafir öretim üyesi olan Kadolu, Londra'da London School of Economics'te (LSE), “Türkiye'de Laiklik” konulu seminerde konutu. Laikliin kendine uygun bir slam icat ettiini kaydeden Kadolu, bu din anlaynn devlete sadk bir aygt olmasnn amaçlandn kaydetti.
LAKLK, LAKLN ÖNÜNÜ TIKIYOR
Baskc ve dini kontrol altnda tutan laiklik anlaynn din ve devlet ilerinin birbirinden ayrld gerçek anlamda bir laiklik anlaynn da önünü tkadn kaydeden Kadolu, 1920 ylndan 1923 ylna kadar Slam' dlamayan bir modernleme öngörülürken Cumhuriyet elitlerinin 1923'ten sonra dine kar tutum takndn belirtti.
“HIRSTYANLIA GEÇMEK BLE DÜÜNÜLDÜ”
Cumhuriyet elitlerinin gelimenin önündeki en büyük engelin slam olduunu düündüünü ve bu yüzden slami kurum ve kurulularn kapatldn ifade eden Kadolu, “Hatta baz Cumhuriyet elitleri Hristiyanla geçmeyi bile düündü. ‘Eer slam' brakp Hristiyanl seçersek, geliebiliriz' düüncesi vard. Mesela Mahmut Esat Bozkurt ‘slam gelimenin önünde bir engel. Biz bununla devam edemeyiz' demitir” dedi.
GÖKALP'IN DN VE MODERNLEME DÜÜNCES
Cumhuriyet elitleri arasnda Osmanl devlet yaps ve kültürüne kar olmasna ramen slam'n Cumhuriyet içerisinde tutulabileceini düünenlerden birinin Ziya Gökalp olduunu ifade eden Kadolu, Gökalp'n düüncesinin 1923'teki Lozan Antlamas'ndan sonra terk edildiini belirtti. smet nönü'nün Lozan'dan döndükten sonra ‘Eer hocalardan kurtulmazsak, bir ey yapamayz' dediini hatrlatan Kadolu, bu tarihten sonra dinin yasaklandn ve ‘gerici' bir konsept olarak görüldüünü belirtti.
LAKLN ‘KOZMETK BATILILAMASI'
Türkiye'deki modernleme ve laiklik uygulamalarn ‘kozmetik Batllama' olarak nitelendiren Kadolu, kat laiklik uygulamalarndan birinin bugün hala devam ettiini, baörtüsü giyen kadnlarn okullara alnmadn belirtti. “Eer baörtülüyseniz ve bu ekilde okula gitmek istiyorsanz, yasakla karlayorsunuz. Baörtünüzü çkarmadkça, normal vatandalk haklarndan yararlanamyorsunuz” ifadelerini kulland.
BAÖRTÜSÜ EN TEMEL HAK
Baörtüsünün en temel insan haklarndan biri olduunu kaydeden Kadolu, “Üniversiteye gelmi bir insana nasl giyinmesi söylemek kabul edilemez. Bu konuda ‘ama ya da fakat' diye bir ey yoktur. Laiklik baörtüsünü kontrolünden çkm dini bir simge olarak görüyor. Bu laiklik anlaynn slam'la bar yapmas gerekir” dedi.
|
