Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 3347 |
C. Yakup imek
1932’de kurulan TDK 12 Temmuz 2010 günü 78 yana bast.
Bu yaz ona ya günü hediyemdir.
TDK nternet sitesinde “78. Kurulu Yl Dönümü Etkinlikleri” bal altnda verilen bir haber metni vard. Be paragraftan meydana gelen bu metni “Bakalm TDK’miz 78. yanda neler yapacakm?” diyerek okudum. Ama ne metin!.. Okudukça zihni yoruyor.
“78. Kurulu Yl Dönümü Etkinlikleri” vesilesiyle nternet sayfalarna aktard Yabanc Sözlere Karlklar Klavuzu’nun sunuunda geçen bir cümleyi de eklersek TDK’nin bir sayfalk metinde en az be adet “bozuk” cümle kurduu ortaya çkyor.
Bir sayfada be yanl cümle… Kuruluu kark, ifadesi dolak, manas çaprak, maksad karmak…
TDK’miz 78. yan kutluyor. Yanl cümle kurmann yala bir ilintisi var m, bilmiyorum. Ama yallarn da dili sürçer. Bana düen, o hatalar düzeltmek; bir yalya azck bir hürmet ve Türk diline ufack bir hizmet…
Siz de bunlar okuyun bir zahmet:
TDK’nin Bozuk Cümleleri
- "Yükseköretimde Türk Dili Çaltay”nda üniversitelerde verilen Türk Dili dersinin temel amac, bu amaca yönelik hazrlanan kitaplarn içerii; öretim teknikleri; dersin örencilerin mezuniyetleri sonrasna etkileri gibi konular tartlacaktr.
Kusurlu, uzun, çetrefil bir cümle… Bu cümlede anlamay zorlatran birkaç engel var:
1. Cümlenin ilk be kelimesinden üçü ayn ekle bitiyor: Yükseköretimde - Türk Dili Çaltay”nda - üniversitelerde… Bu lokatif (-de / -da hâli, bulunma hâli) ekleri “Türk Dili derslerinin nerede verildii” meselesini girift hâle getiriyor.
Bu zorluklar gidermek için unlar yaplabilirdi:
a) Cümle, ksmlara ve maddelere ayrlabilirdi:
“Yükseköretimde Türk Dili Çaltay”nda balca u konular tartlacaktr:
- Üniversitelerde verilen Türk Dili dersinin temel amac,
- Bu amaca yönelik hazrlanan kitaplarn içerii,
- Öretim teknikleri
- Dersin, örencilerin mezuniyetleri sonrasna etkileri.
b) “Hayr, biz cümlemizi böyle böldürtmeyiz.” deniyorsa baka çareler de var: cümle unsurlarn yeniden dizmek gibi. Mesela öyle:
Üniversitelerde verilen Türk Dili dersinin temel amac, bu amaca yönelik hazrlanan kitaplarn içerii; öretim teknikleri; dersin örencilerin mezuniyetleri sonrasna etkileri gibi konular “Yükseköretimde Türk Dili Çaltay”nda tartlacaktr.
2. Cümlenin son ksmnda kurulan zincirleme isim terkibi de doru anlamay zorlatracak ekilde:
“dersin örencilerin mezuniyetleri sonrasna etkileri…”
Bunu ksmen kolaylatrmak için,
a) “dersin”den sonra virgül (,) konabilirdi.
b) Bu söz öyle düzenlenebilirdi: “dersin, örencilerde mezuniyet sonrasna etkileri..."
- Farkl alanlarda örenim gören örencilerden, mezuniyetleri sonrasndaki i hayatlarnda ve gündelik yaamlarnda doru ve etkili bir Türkçe kullanmalar beklenmektedir.
Bu cümlede fazlalk var: “Farkl alanlarda örenim gören örencilerden” demek yerine yalnzca “örencilerden” demek yeterdi.
Aslnda bu fazlalk ifadeyi düümlüyor: “Farkl alanlarda örenim gören...” ifadesi iki ayr manada anlalabilir:
a) Türk Dili ve Edebiyat alanndan farkl alanlarda örenim gören
b) Birbirinden farkl alanlarda örenim gören
- Ayrca, bugün Türk dilinin güncel sorunlarn belirleyicisi olan ve gelecekte çeitli meslekleri edinerek dili kullanma açsndan karar verici veya özendirici konuma gelmeye aday gençler, bu yönüyle de Türkçenin gelecei açsndan büyük önem tamaktadr.
“Türk dilinin güncel sorunlarn belirleyicisi” yanltr; dorusu “Türk dilinin güncel sorunlarnn belirleyicisi” olmaldr.
Bu cümlede de lüzumsuz tekrarlar var: “dili kullanma açsndan… Türkçenin gelecei açsndan…” kincisinde “açsndan” yerine “için” denebilir: “Türkçenin gelecei için…”
- Çaltay, öncelikle bu önemin örencilere de kavratlmas ve örencilere genel bir dil bilinci ve duyarll kazandrlmas amacyla üniversitelerimizde verilen Türk Dili derslerinin, dersi veren hocalarca tartlmasn salayacaktr.
1. Bu cümlede iki defa kullanlan “örencilere” kelimelerinden ikincisi lüzumsuzdur; cümleden kaldrlrsa bir eksiklik olmaz.
2. Kakofoni (tenafür) meydana getiren “hocalarca” yerine “hocalar tarafndan” sözü tercih edilebilirdi.
3. Bu cümlede de ifade kusuru var: “Çaltay”n hangi “amaç”la yapldnn cevab bu ifadeye göre udur: “bu önemin örencilere de kavratlmas ve örencilere genel bir dil bilinci ve duyarll kazandrlmas…”
Eer TDK’liler bu tahlile itiraz edip “Bizim kastmz o deil; biz üniversitelerimizde verilen Türk Dili derslerinin amacn kastetmitik.” derlerse ben de “Mademki öyle, o zaman cümlenizi öyle kursaydnz.” der ve cümleyi – yukardaki kusurlar da giderecek ekilde - öyle kurarm:
“Bu önemin örencilere de kavratlmas, genel bir dil bilinci ve duyarll kazandrlmas amacyla üniversitelerimizde verilen Türk Dili derslerinin, dersi veren hocalar tarafndan Çaltay’da tartlmas da salanacaktr.”
Aadaki cümle ise Yabanc Sözlere Karlklar Klavuzu’nun sunuunda kurulmu:
“Yabanc Sözlere Karlklar Klavuzu ile söz varlmza son dönemde giren yabanc sözlere karlk önerilmesi amaçlanmaktadr.”
Bu cümleye göre “söz varlmza son dönemde giren yabanc sözler” hangi yolla girmi?
Cevap: - Yabanc Sözlere Karlklar Klavuzu ile…
Cümlenin ite böyle anlalma tehlikesini bertaraf etmek için kuruluunu deitirmek çok kolayd:
a) “Yabanc Sözlere Karlklar Klavuzu, söz varlmza son dönemde giren yabanc sözlere karlk önermeyi amaçlyor.”
b) “Yabanc Sözlere Karlklar Klavuzu’nun amac, söz varlmza son dönemde giren yabanc sözlere karlk önermektir.”
Yazdm, TDK varlna armaan olsun…
Yazar: C.Yakup ÞÝMÞEK |
14-07-10 |
||
| E mail: c.yakup_simsek@hotmail.com | Tweet | ||
 |
 |
||
