Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 1529 |
Günümüz Türkçesinde en sk kullanlan sözlerden biri: tüm.
Aadakine benzer cümleler herkesin aznda:
“Onu tüm gün kütüphânede bekledim.”
"Tüm halkmz davetlidir."
“Tüm insanlar kardetir...”
"Tüm" Ne Demek?
Türkçede “tüm” kelimesi yerinden oynatlan, dümeni krdrlan ve baka yere oturtulan kelimelerden…
Dîvânü Lügaati’t-Türk’te “tüm” kelimesi “at donlarnda düz renk.” diye izah edilmi. Yine TDK tarafndan hazrlanan Tanklaryla Tarama Sözlüü’ne göre “tüm” kelimesi “küme” manasna gelmekte, 15. asr airlerinden Lârendî’ye ait u beyit buna örnek gösterilmektedir:
Yörüdüler olup bir nûrdan tüm
Meh idi sanki dilber bunlar encüm
Kaamus- Türkî “tüm” kelimesi hakknda u açklamay yapyor:
tüm. [is. Türkî-i kadîm = tim: kubbeli ey] yumru, top ey, tomalak
TDK tarafndan hazrlanan Derleme Sözlüü’ne göre ülkemizin baz yörelerinde “tüm” kelimesi iki ayr manaya gelmekte:
1. tepe, tümsek 2. saf, bön
Türkçede “tüm” kelimesinin hangi manalara geldii bu bilgilerden anlalyor.
Anlalmayan ey, “tüm”ün ne zaman ve nasl “bütün”ün yerine geçtii, daha dorusu, “bütün” manasn ne zaman kazanddr. Bunu cevabn TDK’nin 1935 tarihli TÜRKÇEDEN OSMANLICAYA CEP KILAVUZU’nda buluyoruz. Bu klavuzda “tüm” kelimesine yüklenen yepyeni manalar unlar:
Tüm: 1. Tamam 2. Kül = Le tout.
Bir de dier Türk lehçelerine bakalm, acaba onlar ne diyor?
Ahmet Yesevî Üniversitesi tarafndan hazrlanan Türk Lehçeleri Sözlüü’ne göre bizim “tüm” dediimiz eye Azerî, Bakurt, Kazak, Krgz, Özbek, Tatar, Türkmen ve Uygur lehçelerinde “bütün” deniyor. Bunun hâricinde kullanlan bir iki kelime daha var ama “tüm” diye bir ey yok… Onlarn kulland “bütün” kelimesi elbette bizim de kullandmz bir kelime(ydi)… Ama bu gidile bizim olmaktan çkacak… Bilmem dikkatinizi çekiyor mu, artk “bütün”ü bütün bütün terk edip onun yerine “tüm” demeye baladk.
Hâsl, TDK’nin “tamam- kül” kelimelerini öldürmek için çkard “tüm” sözü “tamam”n zayflamasna, “küll”ün ölmesine yol açt. Ama cinâyet listesinde olmamasna ve Arapça olmak gibi bir suçu da bulunmamasna ramen “bütün” de tehlikede…
Bununla kalsa gene iyi fakat bu “tüm” var ya, gözünü baka masumlara da dikti: cümle, hep, hepsi…
Bu “tüm” artk “tümör” oldu; dilimizin bedenine musallat olup onu kemirmeye balad.
Ama günahn almayalm…
Tek o deil ki… (Dierleri ayr birer mevzu…)
Yukarda yazdklarmzn özü u:
“Bütün” varken onun yerine “tüm” demek Türkçeye kasden veya bilmeden zarar vermektir.
Bizden söylemesi…
Yazar: C.Yakup Þimþek |
11-07-10 |
||
|
E mail: c.yakup_simsek@dogrulus.com Yazar Hakknda Bilgi ve Dier Yazlar |
Tweet | ||
 |
 |
||
