Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 2124 |
TDK sözlüklerinin “Hatalar ampiyonu” olan Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü tahtndan hiç inmeyeceini zannetmesin... Neticede, onu ampiyon yapan, TDK’dir ve bu TDK yeni ampiyonlar çkarmaya da muktedir olan bir teknik heyettir. Gerçi tahtta hâlâ Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü oturuyor ama yeni yetmelerden Atasözleri ve Deyimler Sözlüü de istikbal vadediyor. Bu yaznn sonunda onun performansna ait, artc bir tablo göreceksiniz.
akay bir yana brakalm. Milyonlarca vatandaa hizmet veren TDK’nin de bir dil terbiyesinden geçmesi lazm…
Bu kadar dil hatas baka nasl önlenebilir ki?
Tertipten imla ve noktalamaya, cümle düüklüklerinden açklama noksanlarna, yanl örneklere varncaya kadar otuz iki ksm tekmili birden her ayp TDK sözlüklerinde arz- endam eyliyor.
Bu yaz TDK’DEN BR DÜZNE HATA serisinin onuncusu…
Evet, "onuncusu" fakat "sonuncusu" deil...
Bu gidile daha kaç “on”u bulurum, bilmem.
Çünkü maden bitip tükenmiyor...
Güncel Türkçe Sözlük’te fade Kusurlu Örnek Cümle
Güncel Türkçe Sözlük “sevgi” kelimesine dair, Elif afak’tan kusurlu bir cümle alm:
“Seni hep çok sevecek ama verebileceinden fazla sevgi beklemeyecek karlnda.”
FADE KUSURU: Bu cümlede “verebileceinden” kelimesi 2. teklik ahs (sen) için mi, yoksa 3. teklik ahs (o) için mi kullanlmtr? “Senin verebileceinden…” mi, yoksa “onun verebileceinden…” mi?.. Kurulan cümle bunun cevabn vermiyor. Belki bundan önceki veya sonraki sözlerde cevab vardr ama onlar sözlükte – elbette – yok…
Elif afak istedii kadar kusurlu cümle kurabilir, karmayz. Peki koca TDK “sevgi” için bula bula - Türkçe ifade bakmndan özürlü olan - bu sözü mü buldu?..
Reat Nuri Güntekin’in Yaprak Dökümü’nden “istasyon” için seçilmi olan cümle Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü’ne öyle aktarlm:
“Bir mavunaya dolduracam doru Haydarpaa istasyonuna.”
MLA HATASI: TDK Yazm Klavuzu’na göre “mavuna” deil “mavna” imlas dorudur.
NOKTALAMA HATASI: Cümle “sral cümle”dir fakat iki cümle arasna, yani “dolduracam” kelimesinden sonra virgül konmamtr.
NOKTALAMA HATASI: Cümle “tamamlanmam bir cümle” saylaca için sonuna tek nokta (.) deil üç nokta (…) konmalyd.
Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü’nde Noktalama ve mla Hatalar
Bu sözlükte “fildakoz” kelimesinin ikinci manas u ifadeyle açklanm:
“skoçya iplii denilen ince ve salam pamuk ipliinden dokunmu.”
NOKTALAMA HATASI: Bu ifadede art arda sralanm olan sfatlardan ilki olan “skoçya iplii denilen” sözünden sonra virgül konmalyd.
NOKTALAMA HATASI: “Fildakoz”un dier bir ekli olan “fildikos” maddesinde de ayn hata tekrarlanm.
MLA HATASI: Ayn kelimeye örnek olarak Nazm Hikmet Ran’n Kan Konumaz’ndan bir cümle öyle nakledilmi:
“... ustann gözü çizgili pantolonun altndan çkan "fildakoz” siyah çoraplara takl kald.”
Örnek cümle çift trnak ( “ ” ) içinde aktarlrken “fildakoz” kelimesi tekrar çift trnaa alnm. Hâlbuki TDK Yazm Klavuzu’na göre “Trnak içinde verilen ve yeniden trnaa alnmas gereken bir sözü belirtmek için çift trnak deil tek trnak kullanlr.” Dolaysyla “fildakoz” kelimesi çift trnak ( “ ” ) içinde deil tek trnak ( ‘ ’ ) içinde verilmeliydi.
TDK’nin “Hatalar ampiyonu” bu hatay sk sk yapyor.
FADE KUSURU: Sami Paazade Sezai’den nakledilen “fildikos”lu cümle öyle:
“siz geçen bütün günlerde gömlek yerine kulland fildikosun üzerine giydii ceketin muttasl yakasn düzelterek kahvelerde tavla oynard.”
Sami Paazade Sezai’nin cümlesi, unsurlarn isabetsiz dizilmi olmas sebebiyle salksz... “siz geçen bütün günlerde” sözü hangi fiil veya fiilimsinin zarf?.. “Kulland”nn m, “giydii”nin mi, “düzelterek”in mi, yoksa “oynard”nn m?.. Bir de “muttasl” kelimesi “yaka”nn sfat m, “düzelterek”in zarf m?.. Cümle, bunlarn belirsizlii sebebiyle mulak... TDK’nin ise yanl örnek seçtii mutlak…
Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü Mukaddimesinde mla Hatas
smi geçen sözlüün tantld sayfada öyle bir cümle var:
“Baz metinlerde özgün yazm ile, bazlarnda ise Türkçelemi biçimi ile tespit edilen kelimeler, ayr ayr madde balar halinde verildi.”
MLA HATASI: TDK burada kendi Yazm Klavuzu’na uymam, “hâlinde” yazacak yerde “halinde” yazm.
(Ah TDK!.. Oldu olacak u düzeltme iaretini tamamen kaldr da kurtul… Ben de “TDK apkay kaldrd.” diyenlerle tartmaya girmek zorunda kalmayaym. Ziyan yok, ben tartrm fakat senin kafann bu karklna çok üzülüyorum. Bu “apka”y o hâle getirdin ki resmî metinler bile nerde kullanp kullanmayacan bilmiyor. Millî Eitim bile çok kere “m i l l î” yerine “m i l l i” oluyor. Neyse, fazla ileri gitmeyeyim. Ne olur ne olmaz, bakanlm bana kzabilir. Kzmasa bile “Sen önce TDK’nin hâline bak!..” diyebilir. Hakl tabii…)
Atasözleri ve Deyimler Sözlüü’nde fade Kusuru ve mla Hatas
21 Mays 2009 tarihinden beri TDK nternet sitesinde hizmet veren Atasözleri ve Deyimler Sözlüü’nde “kz gönlüne brakrsan ya davulcuya kaçar (varr) ya zurnacya” atasözünü açklamak üzere öyle bir cümle kurulmu:
“evlenme çandaki kz büyükleri uyarmazlarsa uygun olmayan birisiyle evlenir.”
FADE KUSURU: Bu izaha göre kim evlenirmi? Kurulan cümleye göre bunun cevab “kzn büyükleri” oluyor. Hâlbuki bu açklamaya bakmadan da biliriz ki asl evlenecek olan “kz”dr. Bu manay net olarak ifade edebilecek bir açklama yazyorum:
“Evlenme çandaki kz, büyükleri tarafndan uyarlmazsa uygun olmayan birisiyle evlenir.”
(Yazdm, TDK varlna armaan olsun!)
MLA HATASI (iki adet): TDK’nin açklamas - her ne kadar kuruluu salam olmasa da - bir “cümle”dir. Fakat neden büyük harfle balatlmam ve sonuna nokta konmamtr? Bir yandan “Cümle büyük harfle balar.” kaidesini Yazm Klavuzu’ndaki “Büyük Harflerin Kullanld Yerler” bahsinin birinci maddesi olarak yazacaksn, bir yandan cümleye küçük harfle balayacaksn… Bir taraftan Yazm Klavuzu’nda noktann kullanlaca yerlerin ilkini “Cümlenin sonuna konur.” diye kaydedeceksin, bir taraftan da bu kaideye kaytsz kalacaksn…
Aslnda TDK sadece açklama cümlelerini deil atasözlerinin kendilerini de küçük harfle balatm ve noktasz bitirmi. Evet, Atasözleri ve Deyimler Sözlüü’nde karmza çkan 2.396 atasözünün hiçbiri büyük harfle balamyor, hiçbirinin sonunda nokta yok…
TDK, atasözlerini cümleden saymyor mu?
Bu sözler Ömer Asm Aksoy’un ATASÖZLER VE DEYMLER SÖZLÜÜ kitabnda niçin büyük harfle balatlm ve noktalanm peki? O kitapta – brakalm atasözlerini - tabir(deyim)ler bile büyük harfle balyor ve noktayla bitiyor.
Bitmeyen ne peki?
TDK’de hata…
Çünkü TDK'nin hatalar “Demâdem artar, eksilmez, tükenmez, bî-nihâyetdir.”
Yazar: C.Yakup ÞÝMÞEK |
15-05-10 |
||
| E mail: c.yakup_simsek@hotmail.com | Tweet | ||
 |
 |
||
