Halep, 12 Aralýk 2016'da Rus ve Ýran destekli Esed ordusu tarafýndan düþürülmüþtü. Üzüntümüz hadsizdi. 30 Kasým 2024'te geri alýndý.
| Kategori : / DÝL KALESÝ | Okunma Says: 2146 |
Bu mevzuda daha önce yazdm üç makalede kaydetmi olduum gibi, TDK’nin resmî nternet sitesindeki sözlüklerde düzinelerle yanl (dizgi, imla ve noktalama hatas, cümle düüklüü, açklama yetersizlikleri vb. kusurlar) var.
TDK sözlükleri – tabiri caizse – hata ve noksanlar panayr…
Milyonlarca vatanda bu panayra çaran TDK, onlara sözlük stantlarnda düzine düzine Türkçe yanllarn da göstermeye devam ediyor…
TDK’nin Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü ise panayrn hata ampiyonu… (ampiyonu böyle uluorta açkladm için TDK’nin bana kzmayacan umarm. Eer ampiyonu yanl biliyorsam beni lütfen ikaz etsin.)
Türkçemizde “polis” kelimesinin hikâyesini aratrrken TDK’nin bir düzineden fazla “polisiye” hatasn gördüm. Fakat imdilik sadece on iki tanesini rapor ettim. (Arkas belki yarn, belki de daha sonra…)
Dördüncü düzineyi de en derin kayglarmla sunarm:
Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü’nün Polisiye Hatalar
Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü, “polis” kelimesine Ahmet Hamdi Tanpnar’n Huzur isimli romanndan öyle bir cümleyi örnek vermi:
“Bu polis romanlar hülasalarn bu Jules Vernelerin, Binbir Gecelerin, Tutinamelerin, Hayatü'l-Hayvanlarn yerini alabilmesi için doum sanclar çekmiti.”
Bu cümlenin yanl aktarld hemen belli oluyor. “Bu polis romanlar hülasalarn…” olamaz; sonunda bir “-n” daha olmal, sonra da bir virgül konmal. (Aksi hâlde cümle düük olur.)
Ayrca cümlede bir noksanlk seziliyor, manada da bir belirsizlik görülüyor.
Merak ettim, kitaplmda Huzur’u buldum ve o cümleye baktm. Ahmet Hamdi Tanpnar’n kurduu cümlenin doru ve tam hâli uydu:
“Bu polis romanlar hülasalarnn, bu Jules Verne’lerin, Binbir Gecelerin, Tutinamelerin, Hayatü'l-Hayvanlarn ve Kenzülhavaslarn yerini alabilmesi için bütün bir cemaat yüz sene bunalm, didinmi, doum sanclar çekmiti.” (te bir Tanpnar klasii…)
Görüldüü gibi, krplan ksm “-n”dan ibaret deil... Muhteem cümleler mimar Tanpnar’n bu müthi sözünü TDK her nedense makaslayp krpm, kua döndürmü.
Bu cümlenin noktalanmasnda da hata var: “Bu polis romanlar hülasalarnn” dedikten sonra virgül gelmeliydi; “… bu Jules Vernelerin”den sonra ise noktal virgül konmalyd.
Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü, yine “polis” için Memduh evket Esendal’n Ayal ile Kiraclar’ndan u cümleyi nakletmi:
“Bu hanm zengin bir yalkçnn kz bir polis komiserinin kars imi.”
Cümlede “Bu hanm zengin bir yalkçnn kz” dedikten sonra, iki sebeple virgül olmalyd.
1. sebep: Sralanm olan iki cümleyi ayrmak için...
2. sebep: Cümlenin yanl anlalmasna meydan vermemek için… Nasl yanl anlalabilir? öyle: Oraya virgül koymazsanz ‘zengin bir yalkçnn kz (olan) bir polis komiseri’nden bahsedildii zannedilebilir.
Yine Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü’ndeki “polis” hakknda bu sefer Ouz Özde’in ebnem’inden bir cümle:
“Ben hemen imdi Yalova emniyet amirliini telefonla arar, çiftliinize bir bekçi veya polisin gönderilerek Kene beye vapuru kaçrdnzdan dolay bu gece gelemeyeceinizi, okulumuzda misafir edildiinizi yarn sabah ilk vapurla döneceinizi bildirdim.”
TDK bu cümleyi naklederken iki imla, bir noktalama hatas yapm. Cümlenin düüklüü de cabas…
1. (imla): “Yalova emniyet amirliini” ismindeki her kelimenin ba harfi büyük olmalyd. (TDK Yazm Klavuzu’na göre)
2. (imla): “Kene bey” sözü has isim mi? Öyleyse “bey” de büyük harfle balamal ve kendisine gelen “-e” eki kesme iareti (’) ile ayrlmalyd. (TDK Yazm Klavuzu’na göre)
3. (noktalama): “… okulda misafir edildiinizi…” sözünden sonra virgül konmalyd. (TDK Yazm Klavuzu’na göre)
4. (cümle düüklüü): “çiftliinize bir bekçi veya polisin gönderilerek Kene beye vapuru kaçrdnzdan dolay bu gece gelemeyeceinizi…” ibaresinde arza var. Hem de iki tane…
Birincisi, çat uyumsuzluu: “polisin gönderilerek” cümlecii, asl cümleye uymuyor; uymas için “polisi göndererek” ekli tercih edilmelidir. (TDK Yazm Klavuzu’na göre diyemiyorum. TDK’nin bu meseleye dair ne düündüünü, nternet sitesinden örenemiyoruz.)
kincisi “Kene beye” unsurundan kaynaklanyor. “Kene beye vapuru” isminde bir vapurdan m bahsediliyor? Vapuru Kene Bey’e (Kene Bey için) mi kaçryorlar?
ebnem romann bulamadm. Ama iki ihtimal var:
1. fade, imla ve noktalama bakmlarndan arzal olan bu cümleyi Ouz Özde aynen böyle yazm olabilir.
2. Ouz Özde doru yazm fakat TDK yanl nakletmi olabilir. (TDK bu hatay sk sk yapyor.)
Her iki ihtimale göre de kabahat TDK’de… Çünkü TDK sözlüklerine alnan örnek cümleler Türkçe ifade, imla ve noktalama bakmlarndan özürlü olmamal... Kusursuz cümleler seçilmeli ve bunlar sözlüklere kusursuz olarak nakledilmeli…
Yine Türkçede Bat Kökenli Kelimeler Sözlüü, yine “polis”… Füruzan’n Gecenin Öteki Yüzü adl kitabndan seçilen cümle: “Adam kattlar yanna, doktor raporunu, polis katlarn ölülerle götüre koysun diye.”
Bu cümlede iki adet imla hatas var:
Birincisi, (TDK’nin en çok ihmal ettii imla meselesi…) uzun hecelerin, ince telaffuz edilen seslerin gösterilmesine yarayan düzeltme iareti: “kat” deil “kât” olmal.
kincisi “götüre koysun” kelimesi: Bu birleik fiil ayr deil bitiik yazlmalyd.
TDK için yazdm ksa mesajm tekrar yolluyorum:
Yaptn hatalarn farkna varmalsn;
Sen bakas deilsin, kl krk yarmalsn!..
Yazar: C.Yakup ÞÝMÞEK |
10-04-10 |
||
| E mail: c.yakup_simsek@hotmail.com | Tweet | ||
 |
 |
||
